پرمته
بسمه تعالی
بر اساس اساطیر یونان باستان پرمته یکی از تیتان ها(1) وفرزند پریا تیوس وکلومنه می باشد که رب النوع (2)یا فرشته آتش(3) وخالق نوع بشر ومظهر نبوغ انسانی وآشنا کننده بشر به تمدن شناخته میشود.همچنین پرمته برادر اطلس ،اپی مته ومنوا یتیوس می باشد که با پیرا- دختر اپی مته ازدواج کرد وهلن ، جد همه یونانیان فرزند اوبود واو بوجود آورنده تمدن است.با همه اعمال نیک وی ،ژوپیتر (زئوس)اورا به شرحی که ذیلا می آید؛ به سختی مجازات نمود.
به روایتی او پس از آنکه انسان را از خاک زمین شکل بخشید ، برای دمیدن روح در وی آتش را از آسمان ربود وبه نزد انسان آورد.
بعضی نیز معتقدند که او تحمل رنج ومشقت انسان را نداشت وبرای خوشبختی انسان،آتش را از آسمان دزدید وروشنائی رابه آدمیان هدیه کرد.
زئوس خدای خدایان از کار پرمته خشمگین می شودواورا توسط هفستوس(4) در قله( قاف)
قفقاز با زنجیرهای پولادین میخکوب نموده و ،اورا محکوم به عذاب ابدی کرد که کرکسی هر روز جگر اورا با منقار خورده واو را می کشت ودوباره زنده شده وجگرش نیز دوباره می رویید وزئوس سوگند یاد کرده بود که این عذاب وشکنجه مستمرا سرنوشت محتوم وی باشد.
پس از رنجهای بسیار روزی که هرکول از آن حوالی می گذشت؛ وقتی اوضاع واحوال پرمته را دید به حال وی رقت آورد وعقاب را با پرتاب تیری کشت وپرمته نیز بدست وی آزاد گردید.
زئوس از این پیشامد که یکی از افتخارات پسر او- هرکول- بود خوشحال شد لیکن برای آنکه سوگند خود را حفظ کرده باشد پرمته را واداشت تا انگشتری را که از همان زنجیر ساخته شده؛ بهمراه یک قطعه سنگ به عنوان نگین از کوههای قفقاز را خود وتمامی انسانها برای همیشه بدست کنند تا یاد آور گناهی باشد که نسبت به خدایان انجام داده بودند،بشود.(5)
پرمته می گفت:من امید به آینده را پرکنده ام وآتش را گسترانیده ام .
او در انتهای نمایشنامه بیاد ماندنی و تغزلی "پرمته در زنجیر "اثر آشیل می گوید:اندیشه سرچشمه بهروزی وتوانائی است؛اکنون بار دیگر دوران اسارتی سخت آغاز شده اما در این دوران ما نیز در هجوم نامحرمان تنها باید فریاد بزنیم ؛اندیشه سرمایه توانائی است.
همیشه کسب دانائی وآگاهی بهای سنگینی داردوشاید بی جهت نباشد که وی به سرنوشت شومی مبتلا می گردد .من برای اولین بار در آثار ونوشته های دکتر شریعتی با نام پرمته آشنا شدم وبعدها کتاب فرهنگ اساطیر یونان وروم نوشته پیر گریمال ترجمه بهمنش را تهیه نمودم ووقتی به مجازات پرمته فکر می کردم؛ ناخود آگاه به یاد خطای آدم ونادیده گرفتن دستور پروردگاردر دوری از درخت ممنوعه وخوردن میوه آن وهبوط آدم وحوا در زمین افتادم که هر چند وسوسه های شیطان در آنان گار گر افتاد؛لیکن نتیجه این عصیان، همانطورکه خداوند اراده فرموده بود که در زمین خلیفه وجانشین قرار دهد ؛ محقق گشت.وامانتی که آسمان وزمین از پذیرش آن امتناع داشتند ،بر دوش انسان قرار گرفت.
جائی که برق عصیان برآدم صفی زد
مارا چگونه زیبد دعوی بیگناهی
یا- آسمان بار امانت نتوانست کشید
قرعه فال به نام من دیوانه زدند
انسان چگونه می تواند از پس امانت محوله ومسئولیت آن برآید؟
باز بقول خواجه شیراز:
ما بدان مقصد عالی نتوانیم رسید
هم مگر پیش نهد لطف شما گامی چند
مگر اینکه خدای متعال دستمان را بگیرد ومارا حتی در یک طرفه العین نیز به حال خود واننهد.
...............................................................
پاورقی
1- تیتان ها- پسران "اورانوس" و"گئا"،در اساطیر یونان که بر ضد خدایان شوریدند وسپس بر آن شدند که با بر روی هم نهادن کوهها نردبانی بسازند تا بدان وسیله به آسمان صعود کنند ولی ژوپیتر خدای خدایان آنان را سوزاند .شاید این حرکت بی شباهت به اقدام" نمرود" نباشد.
2-رب النوع فرشته ای است که حق تعالی برای پرورش وحفاظت هر نوع گیاه ؛مخلوقات وجمادات مقرر فرموده است
3- آتش در تمام اساطیر جهان نماد وسمبل آگاهی است در اسطوره های امریکائی ،یونانی ،ایرانی وهندی آ تش زداینده تاریکی است وریشه ظلمت وجهل را می سوزاند وخدایان یونان نیز به اتکای جهل مردم بر آنان حکومت می کردند.آتشی که پرمته به انسان داد عبارت از خرد ودانائی است.
4-هفستوس یکی از خدایان اساطیری یونان که خدای آتش وفلزات بوده وپسر زئوس وهرامی باشد.
5-کتاب "فرهنگ اساطیر یونان وروم"اثر پیر گریمال ترجمه بهمنش